හැඳින්වීම (Introduction): කිලෝමීටර් දහස් ගණනක් ඈතින්, වෙනත් මහද්වීපයක සිදුවන යුද්ධයක් නිසා ඔබ උදෑසන මිලදී ගන්නා පාන් ගෙඩියේ හෝ ඔබ වාහනයට ගසන පෙට්‍රල් ලීටරයේ මිල වැඩිවන්නේ ඇයි දැයි ඔබ කවදා හෝ සිතා තිබෙනවාද? අද ලෝකය එකිනෙකට දැඩිව සම්බන්ධ වූ ගෝලීය ගම්මානයකි. එබැවින් එක තැනක ඇතිවන පුපුරා යාමක් මුළු ලෝකයේම ආර්ථිකය සෙලවීමට සමත් වෙනවා. අද අපි කතා කරන්නේ යුද්ධය සහ අපේ සාක්කුව අතර ඇති මේ නොපෙනෙන සම්බන්ධය ගැනයි.

බලශක්ති සහ ඉන්ධන අර්බුදය (Energy and Fuel Crisis): ඕනෑම යුද්ධයකදී පළමු ආර්ථික ප්‍රහාරය එල්ල වන්නේ බලශක්ති අංශයටයි. ප්‍රධාන තෙල් හෝ ස්වභාවික වායු නිෂ්පාදනය කරන රටවල් යුද්ධයකට පැටලුණු විට හෝ ඔවුන්ට සම්බාධක පැනවූ විට, ලෝක වෙළඳපොළට එන ඉන්ධන සැපයුම අඩාල වෙනවා.

• සැපයුම අඩුවීම නිසා බොරතෙල් බැරලයක මිල ක්ෂණිකව ඉහළ යනවා.

• මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රවාහන ගාස්තු, විදුලිබල ගාස්තු සහ කර්මාන්තශාලා වල නිෂ්පාදන වියදම් ඉහළ යනවා.

ආහාර සුරක්ෂිතතාවය සහ ගෝලීය සැපයුම් ජාල (Food Security and Supply Chains): යුද්ධය පවතින රටවල් බොහෝවිට ලෝකයට තිරිඟු, බඩඉරිඟු, සූරියකාන්ත තෙල් සහ කෘෂිකාර්මික පොහොර සපයන ප්‍රධාන රටවල් විය හැකියි.

• යුද්ධය හේතුවෙන් වරායවල් වැසී යාම සහ වෙළඳ නැව් වලට ඇතිවන අවදානම නිසා ආහාර සැපයුම් ජාලය බිඳ වැටෙනවා.

• පොහොර මිල ඉහළ යාම නිසා අපේ වගේ රටවල ගොවීන්ට පවා වගා කටයුතු කරගැනීමට අපහසු වී, දේශීයව එළවළු සහ සහල් මිල පවා ඉහළ යනවා.

උද්ධමනය සහ මුදලේ අගය අඩුවීම (Inflation and Currency Depreciation): යුධමය තත්ත්වයන් හමුවේ ලෝකයේ ආයෝජකයින් තම මුදල් ආරක්ෂිත ස්ථාන වල (උදාහරණයක් ලෙස ඇමරිකානු ඩොලරය හෝ රත්තරන්) ආයෝජනය කිරීමට පෙළඹෙනවා. මේ නිසා ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල මුදල් ඒකක වල අගය ඩොලරයට සාපේක්ෂව වේගයෙන් කඩා වැටෙනවා.

• රුපියලේ අගය අඩුවීම යනු අප පිටරටින් ගෙනෙන සෑම දෙයකටම (බෙහෙත්, කිරිපිටි, ඉන්ධන) පෙරට වඩා විශාල මුදලක් ගෙවීමට සිදුවීමයි. මෙය රටක උද්ධමනය අහස උසට නැංවීමට ප්‍රධාන හේතුවක්.

සංචාරක කර්මාන්තයට එල්ල වන මරු පහර (The Blow to Tourism): යුධ බියක් පවතින විට ගුවන් ගමන් වලට බාධා ඇතිවන අතර, මිනිසුන් විනෝද චාරිකා සඳහා මුදල් වියදම් කිරීම අඩු කරනවා. සංචාරක කර්මාන්තය මත යැපෙන රටවලට මෙය දරාගත නොහැකි ආර්ථික පාඩුවක්. හෝටල්, ප්‍රවාහන සේවා සහ සුළු ව්‍යාපාරිකයින්ට මෙය සෘජුවම බලපානවා.